Featured Stories

Τρίτη 29 Μαΐου 1453: Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης

Έπεσε η Πόλη σαν σήμερα. Μέρα πένθους και μνήμης για κάθε Ελληνα καθώς συμπληρώνονται πεντακόσια εξήντα οκτώ χρόνια από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης στις 29 Μαΐου του 1453, ημερομηνία η οποία σήμαινε και τη διάλυση της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από τους Οθωμανούς, ένα κοσμοϊστορικό συμβάν που άλλαξε για πάντα τη μοίρα όχι μόνο της Ελλάδας αλλά και ολόκληρης της Ευρώπης.

Η πτώση της Κωνσταντινούπολης συνοδεύθηκε από θρύλους και παραδόσεις που προσπαθούσαν να την ερμηνεύσουν, ενώ αντικείμενο θρύλων και μύθων έγινε ο τελευταίος αυτοκράτοράς της ο Κωνσταντίνος ΙΑ’ (Δραγάσης) Παλαιολόγος. Ο τελευταίος έδωσε την εξής απάντηση στον Σουλτάνο Μωάμεθ Β’ τον πορθητή όταν εκείνος του ζήτησε την παράδοση της Πόλης πριν από την τελευταία μάχη, σύμφωνα με τον χρονογράφο του ίδιου του Αυτοκράτορα, Φραντζή.

«Το να σου παραδώσω την Πόλη ούτε δικό μου δικαίωμα είναι ούτε κανενός άλλου από τους κατοίκους της· γιατί όλοι με μια ψυχή προτιμούμε να πεθάνουμε με τη θέλησή μας και δε λυπόμαστε για τη ζωή μας».

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ, 23 ΜΑΪΟΥ 1453

Η Πόλις εάλω

Το χρονικό της Πτώσης

Η αλήθεια είναι ότι η κατάρρευση της πρωτεύουσας του Βυζαντίου είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα. Ήδη η Δ΄ Σταυροφορία το 1204 είχε ως αποτέλεσμα την πρώτη άλωση της Κωνσταντινούπολης, με τις συνέπειές της να σηματοδοτούν και το οριστικό τέλος της. Οι έριδες ανάμεσα στην Ανατολική και στη Δυτική Ρωμαϊκή αυτοκρατορία ήταν πλέον ανεξέλεγκτες, με κινητήρια δύναμη τις δύο αντιμαχόμενες χριστιανικές Εκκλησίες: την Καθολική και την Ορθόδοξη. Η πόλη που στην ακμή της μαζί με τα προάστια είχε 1.000.000 κατοίκους, κατέληξε τις παραμονές της άλωσής της από τον 21χρονο Μωάμεθ Β΄ να έχει λιγότερο από 80.000 πληθυσμό.

Οι κάτοικοι ήταν διχασμένοι σε ενωτικούς και ανθενωτικούς, μη ξεχνώντας το μίσος που σιγόκαιγε για τους Καθολικούς από την εποχή της πρώτης άλωσης. Στο μεταξύ, πολλές πόλεις γύρω από την Κωνσταντινούπολη είχαν ήδη καταληφθεί από τους Δυτικούς ή από τους Τούρκους, όπως το Διδυμότειχο και η Αλεξανδρούπολη, μεταβάλλοντας την άλλοτε πλούσια πρωτεύουσα του Βυζαντίου σε πόλη πενήτων κατοίκων. Και ας μην ξεχνάμε ότι ήδη από το 1360 οι Οθωμανοί ίδρυσαν τουρκικό κράτος επί ευρωπαϊκού εδάφους στα νώτα της Κωνσταντινούπολης, ενώ είχαν ιδρύσει διάφορα οθωμανικά εμιράτα στα παράλια της Μικράς Ασίας.

Μάλιστα, τότε εκφράστηκε δια στόματος Λουκά Νοταρά, Δούκα και Συμβουλάτουρα του Αυτοκράτορα: «Κάλλιο σαρίκι τούρκικο παρά τιάρα παπική».

Έτσι, όταν αναγκάστηκε ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Παλαιολόγος να ζητήσει βοήθεια από την Καθολική Δύση, εκείνη τον αγνόησε, στέλνοντας μόνο κάποιους καρδινάλιους να ψάλουν στην Αγία Σοφία, πράγμα που εξόργισε τους πολίτες και έφερε τα αντίθετα από τα προσδοκώμενα αποτελέσματα.

Συνεπώς, η Κωνσταντινούπολη δεν είχε τον στρατό που έπρεπε για να αντιμετωπίσει τη λαίλαπα του «αιμοδιψούς», όπως τον χαρακτηρίζει ο ιστορικός Δούκας, σουλτάνου – λαμβανομένου υπ’ όψιν και του γεγονότος πως πολλοί άνδρες της εποχής προτίμησαν να γίνουν καλόγεροι παρά να στρατευθούν, αποφεύγοντας έτσι τον κίνδυνο της σφαγής.

Ένα ακόμη σημαντικό γεγονός που σφράγισε την άλωση της βυζαντινής πρωτεύουσας ήταν και το θέμα της Κερκόπορτας. Επρόκειτο, σύμφωνα με την άποψη πολλών ιστορικών, για ένα συμπτωματικό περιστατικό που θα καθόριζε την έκβαση της μάχης. Στο σημείο που ενώνεται το τείχος των Βλαχερνών με το διπλό Θεοδοσιανό τείχος και στο χαμηλότερο τμήμα του ανακτόρου του Εβδόμου υπήρχε από παλιά μια μικρή ημιυπόγειος πόρτα που την έλεγαν Κερκόπορτα. Από πολλά χρόνια η πόρτα αυτή ήταν κλειστή και αχρηστεμένη, αλλά τις παραμονές της πολιορκίας άνοιξε και χρησιμοποιείτο για εξόδους κλεφτοπόλεμου. Η είσοδος αυτή έγινε αντιληπτή από τους Τούρκους και βέβαια τη χρησιμοποίησαν για να βρεθούν εντός των τειχών.

Η Πόλις εάλω

Τα γεγονότα πριν την Άλωση της Κωνσταντινούπολης

Από τις αρχές του 1453 ο Μωάμεθ προετοιμαζόταν για την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης. Με έδρα την Αδριανούπολη συγκρότησε στρατό 150.000 ανδρών και ναυτικό 400 πλοίων. Ξεχώριζε το πυροβολικό του, που ήταν ό,τι πιο σύγχρονο για εκείνη την εποχή, και ιδιαίτερα το τεράστιο πολιορκητικό κανόνι, που είχαν φτιάξει Σάξωνες τεχνίτες. Στις 7 Απριλίου, ο σουλτάνος έστησε τη σκηνή του μπροστά από την Πύλη του Αγίου Ρωμανού και κήρυξε επίσημα την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης.

Ο αγώνας ήταν άνισος για τους Βυζαντινούς, που είχαν να αντιπαρατάξουν μόλις 7.000 άνδρες, οι 2.000 από τους οποίους μισθοφόροι, κυρίως Ενετοί και Γενουάτες, ενώ στην Πόλη είχαν απομείνει περίπου 50.000 κάτοικοι με προβλήματα επισιτισμού.

Η Βασιλεύουσα περιβαλλόταν από ξηράς με διπλό τείχος και τάφρο. Το τείχος αυτό τώρα ήταν έρμαιο του πυροβολικού του σουλτάνου, που από τις 12 Απριλίου άρχισε καθημερινούς κανονιοβολισμούς.

Οι Τούρκοι προσπάθησαν πολλές φορές να σπάσουν την αλυσίδα που έφραζε τον Κεράτιο κόλπο και προστάτευε την ανατολική πλευρά της Κωνσταντινούπολης. Στις 20 Απριλίου ένας στολίσκος με εφόδια υπό τον πλοίαρχο Φλαντανελλά κατορθώνει να διασπάσει τον τουρκικό κλοιό μετά από φοβερή ναυμαχία και να εισέλθει στον Κεράτιο, αναπτερώνοντας τις ελπίδες των πολιορκούμενων.

Ο Μωάμεθ κατάλαβε αμέσως ότι μόνο το πυροβολικό του δεν έφθανε για την εκπόρθηση της Πόλης, εφόσον παρέμεινε απρόσβλητος ο Κεράτιος. Με τη βοήθεια ενός Ιταλού μηχανικού κατασκεύασε δίολκο και τη νύχτα της 21ης προς την 22α Απριλίου, περίπου 70 πλοία σύρθηκαν από τον Βόσπορο προς τον Κεράτιο. Η κατάσταση για τους πολιορκούμενους έγινε πλέον απελπιστική, καθώς έπρεπε να αποσπάσουν δυνάμεις από τα τείχη για να προστατεύσουν την Πόλη από την πλευρά του Κεράτιου, όπου δεν υπήρχαν τείχη.

O Κωνσταντίνος Παλαιολόγος έπεσε ηρωικά μαχόμενος

Η τελική έφοδος των Οθωμανών έγινε το πρωί της 29ης Μαΐου 1453. Κατά χιλιάδες οι στρατιώτες του Μωάμεθ εφόρμησαν στη σχεδόν ανυπεράσπιστη πόλη και την κατέλαβαν μέσα σε λίγες ώρες. Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, που νωρίτερα απέκρουσε με υπερηφάνεια τις προτάσεις συνθηκολόγησης του Μωάμεθ, έπεσε ηρωικά μαχόμενος. Αφού έσφαξαν τους υπερασπιστές της Πόλης, οι Οθωμανοί Τούρκοι προέβησαν σε εκτεταμένες λεηλασίες και εξανδραποδισμούς.

Το βράδυ, ο Μωάμεθ ο Πορθητής εισήλθε πανηγυρικά στην Αγία Σοφία και προσευχήθηκε στον Αλλάχ «αναβάς επί της Αγίας Τραπέζης», όπως αναφέρουν οι χρονικογράφοι της εποχής. Από εκείνη την τραγική ημέρα πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ανακηρύχθηκε η Κωνσταντινούπολη (İstanbul), μέχρι το 1922 που ο Κεμάλ Ατατούρκ μετέφερε την πρωτεύουσα της κοσμικής πλέον Τουρκίας στην Άγκυρα.

Πηγή: greekchannel

LEAVE A RESPONSE

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *